Analyse

Meidengroep Manifest krijgt kritiek

Hoe een concert uitmondt in een nationaal debat in Turkije

De Turkse popgroep Manifest poseert op een podium tijdens een optreden.

Dilara Karatas

06 oktober 2026 • 14 min leestijd

In amper anderhalf jaar tijd groeide meidengroep Manifest uit tot een van de populairste bands van Turkije. Ook buiten Turkije winnen ze steeds meer fans. Maar een concert in Istanbul leidde vorig jaar tot een strafrechtelijk onderzoek. Hierdoor ontstond een fel debat over vrouwen en artistieke vrijheid.

‘Het concert begon veel te laat en mijn voeten deden ongelooflijk veel pijn van al dat staan. Maar toen de zes meiden plots het podium opkwamen, kon ik door al het gegil mijn eigen stem niet meer horen.’ De vijftienjarige Hilal is enthousiast na het concert van Manifest in Ahoy in Rotterdam op 13 juni, en ze was niet alleen.

Het enthousiasme in Rotterdam staat in schril contrast met wat Manifest enkele maanden eerder in thuisland Turkije meemaakte. Het Turkse Openbaar Ministerie opende een onderzoek naar de meisjes omwille van hun kleding en dansbewegingen.

Toch verdween Manifest niet van het podium. Integendeel: nog geen jaar later trekken de zes jonge vrouwen volle zalen en bereiken ze ook buiten Turkije een groot publiek. Hoe groeide een groep die in eigen land vervolgd wordt uit tot een van de populairste popacts van Turkije?

Wie is Manifest?

Manifest ontstond in 2025 via de Turkse talentshow Big5 Türkiye. Aan het programma namen dertig kandidaten deel. Uiteindelijk werden zes meisjes geselecteerd om samen een band, Manifest, te vormen: Mina Solak, Esin Bahat, Lidya Pınar, Hilal Yelekçi, Zeynep Sude Oktay en Sueda Uluca.

Sinds hun debuut combineren ze popmuziek met uitgewerkte choreografieën, en al snel groeide de groep uit tot een fenomeen onder jonge Turken. Hun eerste concerten in februari 2025 werden enthousiast onthaald. In juni 2025 organiseerde Manifest als eerste Turkse meidengroep haar eigen tweedaagse festival, Manifestival, in KüçükÇiftlik Park in Istanbul. Voor de twee festivaldagen werden 25.000 tickets verkocht. Door de grote vraag werden zelfs twee extra festivaldagen toegevoegd.

Ook buiten Turkije groeit hun populariteit. Op 25 april trad de groep op in het Turkse deel van Cyprus en op 13 juni stond Manifest dus op het podium in Rotterdam. Tijdens dat concert viel op dat veel bezoekers jonge mensen met Turkse roots waren. Dit wijst erop dat de groep vooral optreedt op locaties waar een grote Turkse gemeenschap aanwezig is. In oktober 2026 staat ook Londen op de planning, waar Manifest haar eerste Britse concert geeft.

Het concert dat de controverse ontketende

De groeiende populariteit brengt ook kritiek met zich mee. Die bereikte een hoogtepunt in september 2025.

Op 6 september 2025 trad Manifest in KüçükÇiftlik Park in Istanbul voor het eerst op tijdens een concert met een expliciete leeftijdsgrens. Enkel fans van 18 jaar en ouder kregen toegang tot het evenement, omdat de groep ervoor koos een andere artistieke kant van zichzelf te tonen. De meisjes verschenen in hoge leren boots en zwarte kledij die veel van benen, buik en décolleté lieten zien. Ook sexy en sensuele danspasjes maakten deel uit van de show voor zo'n 12.000 toeschouwers.

Na het optreden verschenen honderden video’s op sociale media. Het waren niet de zangprestaties die de meeste aandacht kregen, maar de kleding en dansbewegingen die een hot topic werden. Velen bestempelden het optreden als ongepast, overdreven en 'niet oké' omdat een groot deel van de fans kinderen zijn.

Ook politici spraken zich uit over het concert van de meidengroep. Oktay Saral, hoofdadviseur van de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan, deelde op X een foto met censurerende blokjes over de blote decolletés, benen en buik van de leden, waarbij hij schreef: ‘Deze wezens die zichzelf Manifest noemen, immoreel, onfatsoenlijk en schaamteloos, en eruitziend als demonische wezens, zebani, moeten worden aangepakt zodat zij dit exhibitionisme nooit meer kunnen vertonen.’

Kenan Behzat Sharpe, onderzoeker aan de Sabancı Universiteit en journalist gespecialiseerd in popcultuur en politiek in Turkije, ziet de controverse in de eerste plaats als een discussie over de positie van vrouwen in de publieke ruimte, legt hij uit aan MO*. ‘Het antwoord is simpel: misogynie’, zegt hij, verwijzend naar vrouwenhaat. Volgens hem gaat het om een poging om te bepalen hoe vrouwen zich moeten gedragen, eruitzien en publiekelijk uiten.

Dat is geen toeval, vertelt Burcu Yaşin aan MO*, onderzoeker aan de Canadese Concordia universiteit gespecialiseerd in muziek, identiteit en gender in Turkije. ‘Manifest maakt vrij onschuldige popmuziek. Er zit geen politieke boodschap in en er is geen provocatie’, zegt ze. ‘Daardoor verschuift de kritiek gemakkelijk naar de zichtbare elementen: hun lichamen, hun kleding en hun choreografie.’

Aangehouden wegens “exhibitionisme”

De artiesten van Manifest werden na het 18+-concert door de politie aangehouden. Het Openbaar Ministerie van Istanbul opende vervolgens een onderzoek wegens ‘onbeschaamd gedrag’ en ‘exhibitionisme’. Dit was ambtshalve, wat betekent dat het het onderzoek op eigen initiatief had gestart.

Volgens het Openbaar Ministerie was de kleding te onthullend, waren de dansbewegingen te vulgair en raakten de groepsleden elkaar tijdens het optreden te veel aan. Het Openbaar Ministerie stelde dat het optreden in strijd was met de publieke moraal en de nationale normen van bescheidenheid. Omdat kinderen en jongeren een belangrijk deel van het publiek van Manifest vormen, zou de band volgens het onderzoek bovendien een negatieve invloed kunnen hebben op deze doelgroep.

Op 7 september blokkeerde de 6de Strafrechtbank van Ankara ook berichten op socialemediaplatform X waarin beelden van het concert werden gedeeld. Volgens de rechtbank vormden die een bedreiging voor de nationale veiligheid en de openbare orde.

Niet iedereen is het eens met die redenering. Onderzoeker en journalist Sharpe vindt dat de tegenstanders een erg beperkte visie hebben op de Turkse cultuur. ‘Als mensen zeggen: “Dit hoort niet bij onze cultuur”, moet je vragen: wélke cultuur? Turkije heeft Zeki Müren gehad, de meest geliefde artiest aller tijden, die in naaldhakken en paillettenjurken optrad.’

‘Manifest past simpelweg niet in het plaatje van de productieve, gehoorzame burger.’

Burcu Yaşin, onderzoeker muziek, identiteit en gender

‘We hebben de zenne, mannelijke dansers die vrouwelijke rollen vertolkten,’ vervolgt hij, ‘en de erotische Kanto-muziek uit de late Ottomaanse tijd. De overheid hanteert een heel selectieve, bijna wahabitische interpretatie van wat de Turkse cultuur is.’ Met 'wahabistisch' verwijst hij naar een conservatieve religieuze stroming in de islam die ontstond in het huidige Saudi-Arabië.

Onderzoekster Yaşin ziet de zaak als onderdeel van de politiek van de AKP (Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling), de regeringspartij van president Erdoğan die sinds 2002 Turkije bestuurt en vooral steun krijgt van religieus-conservatieve kiezers. ‘De overheid riep 2025 uit tot het Jaar van het Gezin, wat later zelfs het Decennium van het Gezin werd. Onder die retoriek schuilt ook de wens om een gehoorzame, productieve beroepsbevolking te creëren. Manifest past simpelweg niet in dat plaatje van de gehoorzame burger.’

Vrijgelaten, maar onder toezicht

Op 9 september 2025 werden de groepsleden weer vrijgelaten. Onder voorwaarden, wel: de vrouwen kregen een reisverbod en gerechtelijk toezicht, wat betekent dat ze zich regelmatig bij de politie moesten melden. Na hun vrijlating verklaarden ze op X dat ze alle verantwoordelijkheid nemen, maar dat het nooit hun bedoeling was om iemand te beledigen. Ze deelden ook mee dat hun uitverkochte tour in Turkije, waarvoor ze die maand nog in een aantal steden zouden optreden, werd geannuleerd.

De 49ste Strafrechtbank van Eerste Aanleg in Istanbul veroordeelde de artiesten in december 2025. Het gedrag van de groepsleden viel volgens de rechtbank onder artikel 225 van het Turkse Wetboek van Strafrecht, dat openbare seksuele handelingen en exhibitionisme strafbaar stelt.

Het Openbaar Ministerie had na het onderzoek een gevangenisstraf van maximaal één jaar geëist. Ze kregen een voorwaardelijke celstraf van 3 maanden en 22 dagen, waarna het reisverbod en het gerechtelijk toezicht opgeheven werden. Ze moeten dus niet naar de gevangenis, zolang ze binnen hun proefperiode van vijf jaar geen andere wetten overtreden.

Golf van steun

Het gerechtelijk onderzoek tegen Manifest stuitte ook op kritiek in Turkije. Tijdschrift Cosmopolitan Türkiye toonde zijn steun op Instagram: ‘Jezelf vrijelijk uiten op het podium met muziek, stijl en dans is geen misdaad, dat is kracht. Als Cosmopolitan Turkije staan we achter Manifest.’

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, een Turkse organisatie die strijdt tegen vrouwenmoorden, maakte haar standpunt ook duidelijk op X: ‘Deze houding, waarbij men probeert te controleren wat vrouwen op het podium zeggen, hoe ze eruitzien en wat ze dragen, is in feite een nieuwe aanval op het recht van vrouwen om beslissingen te nemen over hun eigen leven.’

‘Doorheen de Turkse geschiedenis zijn verschillende vormen van muziek en culturele expressie gecontroleerd of beperkt. De doelwitten veranderen, maar het mechanisme blijft vaak hetzelfde.’

Burcu Yaşin, onderzoeker muziek, identiteit en gender

De kritiek bleef niet beperkt tot media en middenveldorganisaties. Fatih Özakoğlu, voorzitter van de Turkse vakbond voor muzikanten en podiumkunstenaars Müzik-Sen, stelde dat het onderzoek opnieuw toont hoe de overheid naar kunstenaars kijkt.

Volgens Özakoğlu garandeert de Turkse grondwet de artistieke vrijheid van meningsuiting en is de staat verplicht kunstenaars te beschermen. In plaats daarvan kiest ze ervoor om artiesten te viseren, concerten te verbieden en artistieke expressie onder druk te zetten, stelt hij vast. ‘Een concert of podiumperformance die je niet bevalt, hóéf je niet te bekijken. Maar een optreden onderzoeken of artiesten beschuldigen van ‘‘immoraliteit’’ omdat het sommigen niet bevalt, gaat een grens over.’

Ook vanuit de muziekwereld is er steun voor Manifest. Zangeres Ceylan Ertem sprak zich tijdens de controverse openlijk uit voor Manifest. In de maanden daarna spraken verschillende andere gevestigde namen zich uit voor de groep.

Tarkan, een van de populairste nationale en internationale artiesten, vertelde tijdens een concert in februari dat hij fan is van Manifest. In mei nodigde superster Ajda Pekkan de groep uit om mee op te treden tijdens haar concert en sprak ze daar publiekelijk haar steun uit. Ook Kenan Doğulu haalde Manifest het podium op, waar ze samen zijn bekende nummer Çakkıdı brachten.

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door Kenan Doğulu (@kenandogulu)

De controverse vond evengoed weerklank in de politiek. Murat Emir, de vicevoorzitter van oppositiepartij CHP, de grootste politieke tegenstander van de AKP, noemde het systeem in gesprek met BBC "verrot" en stelde dat wat de overheid probeert op te leggen "geen moraliteit" is.

Andere doelwitten, zelfde mechanisme

De ophef over Manifest staat niet op zichzelf, ziet onderzoekster Bursu Yaşin. Ze plaatst de controverse in een langere geschiedenis van staatscontrole op muziek en culturele expressie in Turkije. ‘Doorheen de Turkse geschiedenis zijn verschillende vormen van muziek en culturele expressie gecontroleerd of beperkt. De doelwitten veranderen, maar het mechanisme blijft vaak hetzelfde.’

Zo werd in 1934 Alaturka van de nationale radio geweerd, een vorm van Ottomaanse klassieke muziek. Het verbod hoorde bij het streven naar een nieuwe nationale identiteit in de beginjaren van de Turkse republiek.

Arabeskmuziek kwam op in 1960 en werd niet geapprecieerd door de elite omdat die “te oosters” was. De staatsomroep TRT verbood het uitzenden ervan. Koerdische muziek werd dan weer verboden omwille van de Koerdische politieke kwestie en het verbod op de Koerdische taal van 1923 tot 1991.

Ook kritische muzikanten werden geviseerd. De linkse rockmuzikant Cem Karaca vertrok in 1979 naar Duitsland. Na de militaire staatsgreep van 1980 beval het militaire regime hem terug te keren naar Turkije. Toen hij dat weigerde, werd hem zijn Turkse nationaliteit afgenomen. Hij bleef tot 1987 in Duitsland.

Sinds de AKP van Erdogan aan de macht is, intussen al bijna 24 jaar, botst de muzieksector in Turkije regelmatig op beperkingen. Popzanger Mabel Matiz werd in 2025 vervolgd omdat de autoriteiten de vrij expliciete songtekst van zijn nummer Perperişan als obsceen beschouwden. Daarin zingt hij bijvoorbeeld over hoe hij compleet verwoest teruggevonden wil worden in bed. De rechtbank sprak hem uiteindelijk vrij.

Meer dan een popgroep

De populariteit van Manifest lijkt sinds hun veroordeling alleen maar toe te nemen. In mei van dit jaar gaf de band vier concerten in de Ülker Arena in Istanbul, goed voor in totaal 36.000 verkochte tickets. ‘Misschien was Turkije er nog niet helemaal klaar voor, maar de mensen hadden dit nodig. Er was een leegte. En misschien zagen ze, toen wij er waren, eindelijk iets om aan vast te houden’, vertelde groepslid Zeynep in een interview met Rolling Stone.

In Rotterdam stonden fans urenlang in de rij om de groep te zien optreden. MO* was erbij en zag een opvallend divers publiek: kinderen en ouderen, jonge mannen en vrouwen, en ook queer bezoekers.

Voor de negentienjarige fan Rana schuilt de kracht van Manifest in waar de groep voor staat. ‘Wat mij zo aanspreekt aan Manifest, is dat ze laten zien hoe sterk en vastberaden vrouwen kunnen zijn.’ De leden hebben veel ambities, en één ervan is tonen dat vrouwen elkaar niet hoeven te beconcurreren om succesvol te zijn.

Dat spreekt Rana aan: ‘Ze laten zien dat vrouwen elkaar kunnen inspireren, sterker kunnen maken en samen mooie dingen kunnen bereiken. Daarom betekent Manifest meer voor mij dan alleen muziek. Ze geven mij een gevoel van verbondenheid en motivatie.’

Ook Hilal is een vurige supporter. Ze ziet Manifest als een pionier binnen de Turkse popmuziek. Volgens haar heeft de groep mee de weg vrijgemaakt voor nieuwe popgroepen zoals Aura en Radikal. ‘Manifest nam risico's, en dankzij hen hebben andere artiesten meer zelfvertrouwen.’

Hilal benadrukt dat dit niet de enige kracht is. Manifest slaagt er ook in verschillende generaties aan te spreken. ‘Mijn tante zingt altijd mee met het refrein van Yaşanacaksa.’ Dat nummer bevat een sample van Çıtır Kızlar, een Turkse meidengroep uit de jaren negentig. ‘Zo eren ze artiesten die hen voorgingen en bereiken ze ook oudere generaties.’

‘De groep heeft gewonnen. Door naar Europa te gaan, zeggen ze eigenlijk: ‘‘Dit is óók Turkije.’’’

Kenan Behzat Sharpe, expert Turkse popcultuur en politiek

De aantrekkingskracht van Manifest reikt duidelijk verder dan hun muziek alleen. Yaşin ziet een sterke band tussen de groep en haar jonge fans. ‘De strijd van Manifest is een inspiratie geworden. Het publiek voelt empathie en wordt zo deel van de strijd die deze meiden voeren.’

Sharpe denkt dat de overheid zich daarop verkeken heeft. ‘De overheid probeert een heel specifiek, nationalistisch beeld van het land te projecteren. Juist daarom wilden ze niet dat Manifest zo populair zou worden. Maar de band heeft gewonnen. Ze zijn een succesvol cultureel exportproduct geworden. Door naar Europa te gaan, zeggen ze eigenlijk: ‘‘Dit is óók Turkije.’’’