“‘Immobiliteit’

35,5 miljoen euro wil de Vlaamse regering afknijpen van het budget voor vervoersmaatschappij De Lijn. Tering naar de nering. Het voorstel werd vlot goedgekeurd door alle regeringspartijen. Pas nu duidelijk wordt wat deze bezuiniging precies betekent wordt er gemord op alle banken. Alsof men niet wist dat er buslijnen en -haltes zouden verdwijnen en dat het aanbod zou krimpen. Besparingen worden uitgedrukt in cijfers en tabellen. De miserie die er achter schuilt blijft keurig en discreet buiten beeld.

Het is vast een wild idee, maar misschien moeten beleidsmakers wat beter en langer nadenken over de consequenties van hun handelen voor ze in het wilde weg met cijfers goochelen. Achter elke excel-tabel bevinden zich namelijk echte mensen met echte levens, waarover men blijkbaar bitter weinig weet, of wenst te weten.

Een paar jaar geleden schafte De Lijn duizenden bushaltes af in Vlaanderen. Ter compensatie zouden de getroffen reizigers gebruik kunnen maken van flexbussen. Die flexbussen blijken intussen even flexibel als de Brusselse ring. Ingewikkelde reservatiesystemen, onvoorziene annuleringen, lange wachttijden en absurd inefficiënte routes leidden tot een stortvloed aan klachten. Zonder gevolg.

In mijn eigen wijk sneuvelden alle bushaltes op minder dan 5 minuten wandelen. Sindsdien nemen we nooit meer de bus, zelfs niet wanneer het stormt of hagelt. 10 minuten wandelen naar een bushalte is de drempel te veel. De bewering dat lijnen sneuvelen omdat de mensen er onvoldoende gebruik van maken houdt dan ook weinig steek. Het omgekeerde klopt wel: wanneer je reizen met de bus lastiger maakt nemen minder mensen de bus. Een mechanisme dat overigens voor alle vervoersmodi geldt: hoe comfortabeler, veiliger en makkelijker men het maakt om te fietsen, hoe meer mensen fietsen. Werp drempels op en mensen haken af.

In plaats van de vorige drieste “hervorming” bij De Lijn grondig te evalueren en na te gaan wat de reële noden zijn van de (potentiële) gebruikers gaat men nu gewoon met de voeten vooruit verder met de afbraak. Want het moet allemaal met minder, zo luidt het. Een argument dat gek genoeg opgaat voor openbaar vervoer, zorg, onderwijs, cultuur en andere maatschappelijke sectoren, maar niet voor pakweg verlieslatende luchthavens, de Oosterweelverbinding, salariswagens of luchtafweergeschut.

Mobiliteit is blijkbaar een recht voor wie met de auto rijdt, maar niet voor de anderen.

Over de heilzame impact van goed en laagdrempelig openbaar vervoer gaat het dan ook zelden. Er bestaan nochtans genoeg studies over vervoersarmoede, duurzame mobiliteit en basisbereikbaarheid die aantonen dat inzetten op openbaar vervoer positieve effecten heeft op de gezondheid, de verkeersveiligheid, de sociale cohesie en de autonomie van mensen. Terugverdieneffecten van formaat. Tegelijk weten we al lang wat de nefaste gevolgen zijn van een autogerichte mobilteit op leefomgeving, milieu en klimaat.

Enkel berekenen wat iets kost, maar negeren wat het oplevert is geen beleid. Negeren wat de schaduwkosten zijn van een immobiliteitsbeleid is geen beleid. Goed bestuur neemt alle factoren en aspecten in rekening en denkt op lange termijn. Goed bestuur ziet alle burgers als evenwaardig.

Mensen die door een gebrekkige mobiliteit niet volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving noemen we vervoersarm. En ze zijn met velen. Minder mobiele ouderen die hulp van familie moeten inschakelen om bij de dokter of in het ziekenhuis te geraken. De jonge starters die nog niet de middelen hebben voor een eigen auto en daardoor hun kansen op de arbeidsmarkt zien inperken. Scholieren die absurd lang onderweg zijn naar en van school. Werkzoekenden. Mensen met een handicap. Wie geen solide sociaal netwerk heeft om op terug te vallen raakt geïsoleerd.

Mobiliteit is blijkbaar een recht voor wie met de auto rijdt, maar niet voor de anderen. Dat de groep autlozen die compleet genegeerd wordt voor een significant deel bestaat uit mensen zonder hogere opleiding, zonder werk, zonder genoeg geld is veelzeggend. De boodschap is pijnlijk helder: “Trek uw plan”; “Jullie doen er niet toe”.

Wie niet inzet op kwalitatieve alternatieven voor autobezit maakt het de facto moeilijk voor autoloze mensen om zich te verplaatsen, om deel te nemen aan de samenleving. Daar bestaat een woord voor: uitsluiting. Je kan niet zeggen dat het onbewust gebeurt, gezien de kennis, de expertise, de getuigenissen en het protest. We kunnen dus alleen maar besluiten dat deze regering bewust mensen discrimineert en naar de marges van de samenleving duwt. Waarvan akte.