‘Spanje heeft zijn eigen amateur-Trumps die de internationale haat importeren’

Hana Jalloul (PSOE): ‘Wanneer grote groepen mensen zonder papieren werken, loopt de welvaartsstaat belastinginkomsten mis. Door de regularisatie zullen meer mensen belastingen betalen en bijdragen aan de sociale zekerheid. Dat betekent meer inkomsten voor de pensioenen, in een land met een vergrijzende bevolking en te weinig kinderen.’

‘Andere landen weten ook dat ze migratie nodig hebben, maar durven dat niet toe te geven omdat extreemrechts in de peilingen groeit.’

‘Wij zijn verstandig genoeg om te begrijpen dat het systeem opnieuw in evenwicht moest worden gebracht. Bovendien hebben we in verschillende economische sectoren de arbeidskracht van migranten nodig. Dat is de realiteit, en dat zal ook in de toekomst zo blijven.’

‘Andere landen weten ook dat ze migratie nodig hebben, maar durven dat niet toe te geven omdat extreemrechts groeit. Dan sta je voor een keuze: ofwel ga je de confrontatie aan, ofwel neem je het discours en de voorstellen van extreemrechts over. In dat laatste geval faal je als sociaaldemocraat én verlies je uiteindelijk verkiezingen. Dat is wat we de voorbije jaren in Europa hebben gezien.’

Migratie beter organiseren

Het feit dat er vandaag behoefte is aan een collectieve regularisatie, betekent dat voordien een grote groep mensen in een onregelmatige situatie verkeerde. Zijn er plannen om legale migratie voortaan beter te organiseren?

Hana Jalloul: ‘Ons doel is legale en gereguleerde migratie, maar dat is niet eenvoudig. We moeten daarvoor samenwerken met Afrikaanse landen. We doen dat nu al met sommige landen. Elk jaar komen bijvoorbeeld ongeveer 60.000 mensen uit Marokko naar Zuid-Spanje om aardbeien te plukken.’

‘Dat is een win-winsituatie. Zij verdienen hier meer dan in hun eigen land en keren daarna terug naar hun familie. Wij vinden arbeidskrachten. Voor dit soort werk vinden we immers onvoldoende Spaanse werknemers. We passen vergelijkbare systemen ook toe in andere sectoren, zoals transport.’


‘Het is niet dat de Spaanse regering niet inzet op terugkeer van mensen die geen verblijfsstatuut krijgen. Maar stel dat er 2000 migranten aankomen op de Canarische Eilanden. Wat doe je dan? Veel landen van herkomst weigeren hen terug te nemen. Vaak hebben deze mensen geen documenten en weet je niet eens met zekerheid uit welk land ze afkomstig zijn.’

‘Spanje is een buitengrens van de Europese Unie, we verdienen hulp bij zo'n situatie. Ook daarom hebben we nu een nieuw Europees migratiepact. De uitdagingen waarmee wij geconfronteerd worden, zijn uitdagingen voor heel Europa.’

‘Tegelijk heeft de Europese Unie geen gezonde relatie met veel Afrikaanse landen. In Afrika is de situatie vaak instabieler. Er zijn oorlogen, conflicten en jihadistisch geweld. Daarom moeten we ook helpen bij de ontwikkeling van democratische instellingen in die landen.’

Met Latijns-Amerika heeft Spanje wel een bijzondere relatie. Mensen uit veel Latijns-Amerikaanse landen kunnen zonder visum komen. De helft van alle immigranten in Spanje is afkomstig uit Latijns-Amerika. Welke rol speelt dit in het Spaanse migratiebeleid?

Estrella Galán: ‘Voor mensen uit Latijns-Amerika verloopt de integratie op onze arbeidsmarkt vaak gemakkelijker, om evidente redenen: de taal en een eeuwenlang gedeelde geschiedenis.
Maar wat vaak vergeten wordt, is de impact van de migratieroute. Latijns-Amerikanen komen meestal met een vliegticket aan op een luchthaven, terwijl veel Afrikaanse migranten gedwongen worden gevaarlijke, dure en mensonterende routes af te leggen. Dat heeft óók gevolgen voor het integratieproces.’

‘Zowel Latijns-Amerikanen als Afrikanen dragen bij aan Spanje. Voor Afrikaanse migranten moeten we dus iets meer moeite doen. Maar de conservatieve Partido Popular neemt een reactionaire houding aan tegenover mensen met een andere religie of etnische achtergrond, terwijl hun deuren open staan voor migranten uit Latijns-Amerika. Progressieve partijen maken dat onderscheid niet.’

Veel immigranten werken in sectoren met lage lonen, waardoor ook hun bijdrage aan de sociale zekerheid en de pensioenen beperkt blijft. Kan er in de toekomst een probleem ontstaan als migranten niet sociaal kunnen opklimmen naar beter betaalde banen?

Estrella Galán: ‘Een arbeidsmarkthervorming van vicepremier Yolanda Díaz, van onze partij, heeft de organisatie van arbeid in Spanje grondig veranderd. De effecten daarvan zijn pas in gang gezet. Maar ze zijn toch al zeer positief. We hebben momenteel het laagste werkloosheidspercentage uit onze geschiedenis en tellen 22 miljoen werkenden.’ (op een actieve bevolking 24,9 van miljoen mensen, red.)

‘Onze economie groeit momenteel met 2,8%, meer dan die van veel andere Europese landen. Van die 2,8% groei is 0,7 procentpunt toe te schrijven aan migranten. Dat betekent dat zij verantwoordelijk zijn voor een kwart van de groei van het bruto binnenlands product.’

Eigen volk eerst

Conservatieve partijen beweren dat migranten door de regularisatie de openbare diensten zullen overbelasten.



Estrella Galán: ‘Dat is een drogreden. De autonome regio’s ontvangen financiering op basis van hun bevolkingsaantal. In theorie zouden zij dus over meer middelen moeten beschikken om alle inwoners te bedienen.’

‘Maar de regeringen waar de Partido Popular aan de knoppen zit, beweren in de praktijk dat zij minder inwoners hebben dan in werkelijkheid het geval is. Ze doen dat om te kunnen besparen op openbare diensten. En dan geven ze migranten de schuld. Reactionaire partijen gaan op zoek naar zondebokken. Voor burgers is het vaak ook gemakkelijker om migranten de schuld te geven dan de regering ter verantwoording te roepen.’

De extreemrechtse partij Vox vindt dat openbare diensten eerst voor Spanjaarden moeten worden voorbehouden. Ze noemen het eufemistisch ‘prioridad nacional’, ‘nationale prioriteit’. Dat doet denken aan de slogan die extreemrechts in Vlaanderen gebruikt: ‘Eigen volk eerst’.

Estrella Galán: ‘Dezelfde partijen die pleiten voor een ‘‘nationale prioriteit’’ tonen dat zij de belangen van de Spaanse bevolking juist niet verdedigen. We zien immers hoe zij systematisch tegen voorstellen stemmen die gewone mensen moeten helpen. In mei stemden zij bijvoorbeeld tegen een voorstel om de huurprijzen te bevriezen.’

‘De bewering dat migranten een bedreiging vormen voor het sociale beleid voor gewone mensen is niets anders dan propaganda. Uiteindelijk verdedigen zij telkens opnieuw de belangen van de machtigen.’

Hana Jalloul: ‘Welke Spanjaarden bedoelen ze precies als ze ‘‘Spanjaarden eerst’’ zeggen? Mijn vader is Libanees en mijn moeder is Spaans. Ben ik dan Spaans? Moeten beide ouders Spaans zijn? Bovendien hebben ook sommige leden van Vox ouders uit Latijns-Amerika. Wat betekent het eigenlijk om Spanjaard te zijn? Ik zou graag hebben dat iemand mij dat uitlegt.’

‘Probeer datzelfde criterium eens toe te passen op een diverse stad als Brussel. ‘‘Brusselaars eerst’’, maar wie zijn echte Brusselaars? Noem het gewoon bij de naam: dit criterium verhult xenofobie en racisme. Het leidt uiteindelijk tot onaanvaardbare willekeur.’

‘Migranten zorgen voor een kwart van onze economische groei.’

‘Zij begrijpen niet wat diversiteit is en evenmin wat globalisering werkelijk betekent. Het is de wereld waarin wij leven. Europa heeft eeuwenlang andere delen van de wereld gekoloniseerd. Toen het daarvan profiteerde, kwamen mensen uit die gebieden naar de landen die hen hadden gekoloniseerd.’

‘Bovendien maakte de islam zevenhonderd jaar deel uit van de geschiedenis van Spanje. Ik ben ervan overtuigd dat veel Spanjaarden gedeeltelijk Arabische voorouders hebben.’

‘In 1492 legden de Katholieke Koningen het katholicisme op. Ze noemden het Reconquista, maar daarvóór had de Arabische beschaving Spanje op de kaart gezet. In die periode leefden joden, christenen en moslims samen, maar daarna legden bepaalde katholieken hun fanatieke opvatting op dat Spanje gelijk zou staan aan het katholicisme. Wat zij daarmee nastreefden, was homogeniteit. En sommige mensen denken vandaag nog altijd op die manier. Dat is niet wie wij zijn.’

Internationale golf van haat

Dreigt Spanje terecht te komen in de volgende situatie, die andere Europese landen al jarenlang kennen: eerst worden migranten geviseerd en vervolgens ook de rechtsstaat, journalisten en ngo’s? Het lijkt wel een handboek. In Extremadura heeft Vox bijvoorbeeld gesproken over subsidies voor ngo’s die volgens hen ‘illegale migratie bevorderen’. Daarbij noemen ze zelfs Caritas.

Estrella Galán: ‘Er zijn twee dimensies. De eerste heeft te maken met een internationale golf van haat die zich uitstrekt van de Verenigde Staten tot Hongarije, via Gaza. Daarbij wordt een bepaald narratief opgelegd, ondersteund met enorme financiële middelen. Oligarchen gebruiken sociale media om haatdragende boodschappen te verspreiden. Dit proces wordt duidelijk aangestuurd door een fascistische internationale.’

‘De tweede dimensie is specifiek Spaans. Daar zien we onze eigen amateur-Trumps, die het internationale haatnarratief in Spanje verspreiden. De conservatieve Partido Popular laat zich hierdoor gijzelen. Ze verliest stemmen aan Vox en wordt daardoor bijna gedwongen om met die partij samen te werken als zij aan de macht wil blijven.’

‘De werkelijkheid toont dat het ook anders kan, als er politieke wil is. Toen Rusland Oekraïne binnenviel, ving de Europese Unie in recordtijd bijna zes miljoen Oekraïners op. Politieke leiders kwamen toen eensgezind naar buiten met een positief verhaal. Iedereen leek bereid een Oekraïner aan zijn kersttafel uit te nodigen.’

‘De openbare diensten bleven functioneren. De criminaliteit steeg niet. Er ontstond geen tekort aan werkgelegenheid. De economie van de Europese Unie stortte niet in. En extreemrechts zweeg.’

Premier Pedro Sánchez profileert zich steeds nadrukkelijker als een verdediger van de democratie. Maar door de Spaanse regering zo zichtbaar te maken op het internationale toneel, wordt zij ook een doelwit voor rechts, niet alleen in Spanje maar wereldwijd. Het lijkt alsof Amerikaans en Europees extreemrechts Spanje uitkiest als een doelwit. Voelt u dat ook zo aan?

Hana Jalloul: ‘Wij voelen dat niet alleen, wij beleven het. Pedro Sánchez is erin geslaagd zeer uiteenlopende groepen mensen samen te brengen voor de In Defense of Democracy-top in Barcelona. Hij verenigde niet alleen democratische krachten uit de Verenigde Staten en progressieve bewegingen uit de VS, maar ook veel linkse leiders uit Latijns-Amerika en Afrika.’

‘Zijn positie ten opzichte van Palestina, zijn houding tegenover Trump: dat zijn standpunten waarvoor moed nodig is. Sánchez is meermaals bedreigd door de Israëlische regering. Recent kende hij een onderscheiding toe aan Francesca Albanese (speciaal VN-rapporteur voor de mensenrechten in Palestina, red.), terwijl zij door de Verenigde Staten gesanctioneerd wordt. Wie zo’n duidelijke positie inneemt, maakt zichzelf automatisch tot een doelwit. Dat is onvermijdelijk.’

Strategisch investeren in defensie

Welke rol speelde Sumar binnen de regering in het debat over oorlog en defensie?



Estrella Galán: ‘Als Sumar geen deel zou uitmaken van de regering, dan zou Pedro Sánchez niet zo progressief zijn, niet dezelfde positie innemen over Gaza en ook niet dezelfde visie hebben op militaire uitgaven.’

‘Vanaf het begin hebben wij een duidelijke positie geëist over Gaza en de erkenning van de Palestijnse staat. Dat waren voor ons voorwaarden om tot de regering toe te treden. Daarover viel niet te onderhandelen. In de eerste versie van het regeerakkoord ontbrak de erkenning van Palestina. Sumar heeft toen een rode lijn getrokken.’

Jullie regering heeft Spanje ertoe verbonden om de NAVO-norm van 2% van het bruto binnenlands product voor defensie-uitgaven te halen. Maar tegelijk heeft Sánchez zich verzet tegen voorstellen om die norm op te trekken naar 3% of zelfs 5%. Toch speelt Spanje een belangrijke rol in de ontwikkeling van een Europese defensie. Vindt u dat we de Europese militaire afhankelijkheid van de VS moeten afbouwen en investeren in de Europese defensie-industrie? En hoe vindt u een evenwicht tussen pacifisme en militaire investeringen?



Estrella Galán: ‘We moeten inzetten op strategische autonomie, zowel op het vlak van defensie als op het vlak van energie. Die strategische autonomie bereiken we niet door simpelweg meer te investeren in defensie, maar door een betere coördinatie van de Europese legers. Dan zouden de uitgaven voor wapens zelfs kunnen dalen.’

Hana Jalloul: ‘We doen dit niet alleen om Europa minder afhankelijk te maken van de Verenigde Staten. Je hoeft je geen zorgen te maken over het defensiebeleid van Trump om te investeren in Spaanse of Europese strategische defensie. We spreken al heel lang over strategische autonomie. Defensie is een van de belangrijkste instrumenten om die autonomie te bereiken.’

‘Tegelijk blijven wij samenwerken met de NAVO. We investeren daar aanzienlijke middelen in en nemen deel aan tal van NAVO-projecten. En ja, we willen tegelijk onze eigen defensie-industrie ontwikkelen en onze strategische autonomie versterken.’