Bestaande bossen beschermen is beter dan schade herstellen

Ontbossing voorkomen en reeds gekapte bomen heraanplanten staan vaak centraal in natuurbeschermingsprogramma’s, onder meer om de bidiversiteit en de opgeslagen CO₂ in bossen zoveel als mogelijk te beschermen. Maar, zijn deze ingrepen daarom ook de beste strategie?

Een studie in Science werpt een enigszins ander licht. ‘Bestaande bossen beschermen tegen ‘verstoringen’ biedt het meeste rendement’, stelt de internationale studie onder leiding van de Universiteit van Lancaster.  

Verstoringen voorkomen

De bevindingen zijn afkomstig uit een studie die verschillende manieren vergelijkt om oude bossen te beschermen of ze te herstellen nadat ze eerder voor landbouwgrond werden opgeofferd.

De analyse werd tussen 2010 en 2020 uitgevoerd op meer dan drie miljoen hectare in de regio’s Santarém en Paragominas in de Braziliaanse staat Pará. Meer specifiek keken ze naar de verschillende soorten landschappen en honderden vogel- en boomsoorten.

De onderzoekers hebben ‘tegenfeitelijke’ scenario’s gebruikt om te beoordelen hoe die de biodiversiteit en de koolstofvoorraden zouden hebben beïnvloed, in vergelijking met de veranderingen die echt hadden plaatsgevonden. Het team heeft ook de kosten van elke maatregel ingeschat, zodat de opbrengsten in relatie tot de effectief geïnvesteerde middelen konden worden vergeleken.

Wat bleek? Het voorkomen van verstoringen in bestaande bossen, zoals bijvoorbeeld bosbranden, leverde de meest significante resultaten op. De voordelen waren groter voor de biodiversiteit in het bos en bijna even belangrijk voor de bescherming van koolstofvoorraden dan de strategie om ontbossing te voorkomen.

‘Deze bevindingen onderstrepen de noodzaak om beleid en middelen in te zetten om de bosbranden die tropische bossen verstoren en aantasten, te voorkomen en te bestrijden’, zegt Jos Barlow van de Universiteit van Lancaster, de hoofdauteur van de studie. ‘Dit is des te urgenter in dit El Niño-jaar.’

Beschermen wat er nog is

‘Er bestaat voor geen wondermiddel, maar onze resultaten zijn het duidelijke bewijs dat de bossen die we vandaag nog hebben, prioritair zijn om te beschermen’, zegt mede-hoofdauteur Leonardo Miranda. ‘Bescherming moet dus verder gaan dan alleen het voorkomen van ontbossing. Het voorkomen van verstoringen door bosbranden of houtkap leverde de grootste voordelen op voor de biodiversiteit in het bos.’

De onderzoekers geven nog mee dat bosherstel belangrijke voordelen opleverde, vooral in gebieden waar het oorspronkelijke bos grotendeels verloren was gegaan. In het gehele onderzoeksgebied was herstel op landbouwgrond minder effectief en bovendien de duurste strategie. 

De resultaten tonen dus aan dat middelen voor natuurbehoud moeten worden ingezet op basis van de lokale omstandigheden waarin het landschap zich bevindt.

De onderzoekers noemen hun resultaten belangrijk gezien de toenemende nadruk op bosherstel in wereldwijde afspraken en in het voorgestelde beleid van de Braziliaanse federale overheid en de deelstaten.

‘Herstel is essentieel in gebieden waar op grote schaal bos verloren is gegaan. Maar onze studie toont aan dat investeren in nieuwe bossen weinig zin heeft als we er tegelijkertijd niet in slagen om de bestaande bossen te beschermen’, vat co-auteur Joice Ferreira het samen. 

‘We gooien zo geld in een bodemloze put: we herstellen bossen op de ene plek, terwijl ze elders worden aangetast en verloren gaan. Wat we dringend moeten doen, is deze beleidsagenda's integreren en ervoor zorgen dat bosherstel hand in hand gaat met de bescherming van de bossen die we nog hebben.’

Het onderzoek richtte zich op twee regio's in de Amazone, maar de onderzoekers zeggen dat de bevindingen waarschijnlijk ook van toepassing zijn op andere gebieden waar ontbossing plaatsvindt, ook buiten de tropen. 

De studie Protecting tropical forests is more cost-effective for biodiversity and climate than restoration, is verschenen in Science.