Hoogste aantal executies in 44 jaar, met Iran op kop

Het rapport Death Sentences and Executions 2025 documenteert  2707 executies in zeventien landen. Iran was veruit de grootste verantwoordelijke van de stijging, met minstens 2159 executies – meer dan een verdubbeling ten opzichte van 2024. Ook in Saoedi-Arabië liep het aantal op tot minstens 356, vaak voor drugsgerelateerde feiten. In Koeweit verdrievoudigde het aantal executies bijna (van 6 naar 17), terwijl de doodstraf in Egypte (van 13 naar 23), Singapore (van 9 naar 17) en de Verenigde Staten (van 25 naar 47) bijna verdubbelde. 

Angst creëren

In totaal nam het aantal executies toe met 78 procent ten opzichte van 2024, toen er minstens 1518 werden geregistreerd. De sterke stijging is volgens Amnesty International te wijten aan een kleine groep regeringen die bewust angst gebruiken als machtsinstrument.

De cijfers bevatten geen data over China, volgens Amnesty de grootste uitvoerder van de doodstraf, met naar schatting duizenden executies per jaar.

‘Het is een handvol staten dat op zo’n grote schaal mensen blijft executeren’, zegt Wies De Graeve, directeur van Amnesty International Vlaanderen. Hij noemt Noord-Korea, China, Iran, Saoedi-Arabië, Jemen en de Verenigde Staten die met de doodstraf angst, haat en onderdrukking willen zaaien. ‘Zij zijn verantwoordelijk voor het overgrote deel van de executies en de alarmerende cijfers.’

Drugs

De heropleving van repressieve benaderingen in de ‘oorlog tegen drugs’ draagt volgens Amnesty bij aan het stijgende gebruik van de doodstraf. Bijna de helft (46 procent) van alle bekende executies betrof drugsgerelateerde misdrijven. Tegelijk namen landen als Algerije, Koeweit en de Malediven wetgevende stappen om de doodstraf ook op drugsgerelateerde misdrijven toepasselijk te maken.

Ook de regeringen van Burkina Faso en Tsjaad overwegen een herinvoering van de doodstraf voor bepaalde misdrijven.

Maar hoewel het aantal executies vorig jaar wel sterk is gestegen, blijft het aantal landen dat ze uitvoert een minderheid, zegt Amnesty. “China, Egypte, Iran, Irak, Noord-Korea, Saoedi-Arabië, Somalië, de VS, Vietnam en Jemen zijn dezelfde tien landen waarvan bekend is dat ze de afgelopen vijf jaar elk jaar executies hebben uitgevoerd.”

Landen als Japan, Zuid-Soedan, Taiwan en de Verenigde Arabische Emiraten hebben de uitvoering van de doodstraf vorig jaar hervat.

Signaal van hoop

Een hoopvol signaal komt er uit Europa en Centraal-Azië, zegt Amnesty, waar geen executies of doodvonnissen werden geregistreerd.

Voor het zeventiende jaar op rij waren de Verenigde Staten het enige land op het Amerikaanse continent waar executies plaatsvonden, bijna de helft daarvan in Florida. In Afrika ten zuiden van de Sahara werden executies enkel geregistreerd in Somalië en Zuid-Soedan. 

Afghanistan was het enige land in Zuid-Azië, en Singapore en Vietnam de enige landen in Zuidoost-Azië. 

‘Landen die nog executies voltrekken moeten deze weerzinwekkende praktijk eindelijk achter zich laten en zich aansluiten bij de rest van de wereld. De doodstraf maakt ons niet veiliger: ze is onomkeerbaar, een aanfluiting van menselijkheid en toont minachting voor het internationaal recht over mensenrechten’, aldus De Graeve.

Toen Amnesty International in 1977 zijn strijd tegen de doodstraf begon, hadden slechts zestien landen de straf afgeschaft. Vandaag zijn er 113 landen, meer dan de helft van de landen in de wereld, waar de doodstraf helemaal niet bestaat, en meer dan tweederde van alle landen heeft de doodstraf minstens in praktijk afgeschaft.