Rapport: Oorlog in Oekraïne heeft criminele netwerken snel veranderd

Onderzoekers van King's College London en de Georgetown University keek naar illegale activiteiten sinds de Russische invasie in februari 2022. Ze analyseerden mediagegevens en handelsgegevens in Oost-Europa, Centraal-Azië en aangrenzende regio's. 

Ze ontdekten dat criminele netwerken werden gedwongen zich te verplaatsen, te diversifiëren en zich op nieuwe terreinen te begeven. Zo waren er bewegingen van Oekraïne naar Rusland, West-Europa, Centraal-Azië en zelfs tot aan de grens tussen de VS en Mexico.

Rusland zelf bleek de grootste bestemming voor verplaatste criminele activiteiten. Het aantal gemelde misdrijven en handhavingsacties nam er sterk toe, met name in regio's die aan Oekraïne grenzen.

Drugshandel

Drugshandel is bij de activiteiten die de meest significante veranderingen hebben ondergaan. De productie van synthetische drugs werd gedeeltelijk verplaatst naar Kazachstan, terwijl nieuwe smokkelroutes eerder via Wit-Rusland, Centraal-Azië en de Balkan lopen.

Ook patronen van mensenhandel zijn veranderd. Zo zagen de onderzoekers het ontstaan van nieuwe smokkeloperaties om de militaire dienstplicht te ontlopen. Opvallend is ook dat tal van nieuwe deelnemers, vaak zonder strafblad, de illegale markt hebben betreden. Volgens het onderzoek is dat omdat de oorlog de handhaving en grenscontroles heeft ontwricht, waardoor sommige mensen ‘nieuwe opportuniteiten’ zien. 

‘Ons rapport laat zien dat grootschalige conflicten de georganiseerde misdaad niet alleen over de grenzen heen doen verplaatsen, maar die ook reorganiseren’, zeggen de onderzoekers. Hoewel de fysieke verplaatsing het meest zichtbaar is naar buurlanden, vinden volgens de studie ook ingrijpendere transformaties plaats op een functioneel niveau, omdat criminele actoren de bestaande handels-, logistieke en financiële infrastructuur aanpassen aan de beperkingen die oorlog en sancties met zich meebrengen.

Anticiperen op verschuiving van misdaad

‘Hoewel gebaseerd op de Oekraïense casus, reiken de implicaties van onze bevindingen verder dan die oorlog’, zeggen de onderzoekers. ‘Soortgelijke combinaties van gewapend geweld, sancties en institutionele spanning zullen zich ook voordoen in andere hedendaagse en toekomstige conflicten.’

‘Het door ons ontwikkelde raamwerk biedt een instrument om te analyseren hoe georganiseerde misdaad zich aanpast onder omstandigheden van langdurige ontwrichting. Het biedt inzichten die relevant zijn voor beleidsmakers, wetshandhavers en onderzoekers die anticiperend willen handelen inzake criminele reorganisaties, in plaats van er alleen maar op te reageren.’