Wereldwijd gaan meisjesrechten erop vooruit

Hoe is het om als meisje geboren te worden en op te groeien in Benin, Brazilië, Cambodja, de Dominicaanse Republiek, El Salvador, de Filipijnen, Togo, Oeganda of Vietnam? Dat was de insteek van een studie bij 142 meisjes die in 2006 in een van deze landen werden geboren.

Het is de eerste keer dat onderzoekers zo lang een enkele groep meisjes heeft gevolgd in hun ontwikkeling.

Minder kindhuwelijken, meer op school

Uit de resultaten van de studie, Real Choices, Real Lives, blijkt dat op twintig jaar tijd meisjesrechten er op verschillende vlakken op vooruit gingen. Zo huwen vandaag minder meisjes als ze nog slechts een kind zijn: van de meisjes uit het onderzoek was 13 procent voor haar achttiende verjaardag getrouwd. Bij hun moeders gaat het nog om bijna de helft van de vrouwen (46 procent).

De meeste meisjes overtreffen vandaag ook het onderwijsniveau van hun moeders. 65 procent rondde hun middelbare school af, of was goed op weg dat te doen. Bijna 1 op de 10 van de onderzochte meisjes, was zelfs al doorgestroomd naar de universiteit.

Met die verbeterde toegang tot onderwijs durven meisjes ook groter dromen over hun (professionele) toekomst, dan hun moeders ooit hebben gedaan.

Seks en anticonceptie

Meisjes in de negen onderzochte landen blijken ook een stuk beter op de hoogte over hun gezondheid, en durven meer aangeven dat ze informatie willen over menstruatie, anticonceptie en seksuele gezondheid. Toch blijft het alomtegenwoordige advies nog vooral dat ze ‘maar best wegblijven van jongens als ze veilig willen blijven.’

Dat advies leidt ertoe dat meisjes niet alleen dergelijke genderstereotypen internaliseren, maar ook zichzelf de schuld geven als ze toch slachtoffer worden.

Daar tegenover staat ook dat - nog steeds - een onthutsende 91 procent van de meisjes geweld en grensoverschrijdend gedrag heeft ervaren voor de leeftijd van elf jaar. Iets meer dan de helft van meisjes wereldwijd heeft al online misbruik of intimidatie ervaren. De alomtegenwoordigheid en normalisering ervan beïnvloedt hun zelfvertrouwen en beperkt hun sociale leven.

In de betrokken landen zien we ook dat meisjes nog steeds meer zorgtaken in het gezin opnemen die hun broers niet hoeven te doen.

De duidelijke vooruitgang betekent dus allerminst dat meisjes niet langer gebukt gaan onder achterhaalde gendernormen, concludeert Plan International, dat het nieuwe evenwicht ook ‘erg fragiel’ noemt. ‘Van verschillende kanten krijgen meisjes tegenwind. Opkomende anti-rechtenbewegingen stellen hun recht op onderwijs, hun autonomie en participatie in vraag, en vormen zo een echte bedreiging voor hun vrijheid’, klinkt het.

Meisjes vinden sneller hun stem

Ook opvallend: de klimaatcrisis draait de vooruitgang van de afgelopen decennia deels terug. Door droogte, overstromingen en mislukte oogsten vallen inkomens weg of is voedsel schaars. Dan heerst opnieuw het patroon dat meisjes vaker school moeten missen en ze nog meer huishoudelijk werk op zich moeten nemen. Gelukkig vinden meisjes wel vaker hun stem want over de verschillende landen heen ging 15 procent van hen op een bepaald moment in tegen de traditionele verdeling van huiselijke taken of weigerden ze de opgelegde klusjes te doen.

‘Deze studie bevestigt dat meisjes heel wat in hun mars hebben’, reageert Isabelle Verhaegen, directeur van Plan International België. ‘Ze hebben de visie, de kennis en de kracht. Het zijn de achterhaalde gendernormen en ouderwetse structuren die maken dat ze hun potentieel niet kunnen realiseren’, aldus Verhaegen.

‘Overheden, ngo's en gemeenschappen moeten systematisch naar meisjes luisteren en hen centraal stellen. De groeiende kracht van anti-rechtenbewegingen bedreigt de vooruitgang waar meisjes zo hard voor hebben gestreden. Als we nu niet handelen, lopen we het risico om een hele generatie meisjes teleur te stellen.’