Op pad door de graffittiscène van Bogotá
Graffen tegen onrecht
)
El Embolador, een personage van de Colombiaanse komiek, journalist, enfant terrible en vredesambassadeur Jaime Garzón. Met El Embolador zette hij politici geregeld in hun hemd. Garzón werd in 1999 op straat doodgeschoten door een paramilitaire militant, waarschijnlijk in opdracht van het Colombiaanse leger.
© Arne Gillis
El Embolador, een personage van de Colombiaanse komiek, journalist, enfant terrible en vredesambassadeur Jaime Garzón. Met El Embolador zette hij politici geregeld in hun hemd. Garzón werd in 1999 op straat doodgeschoten door een paramilitaire militant, waarschijnlijk in opdracht van het Colombiaanse leger.
© Arne Gillis
De graffitiscène in de Colombiaanse hoofdstad Bogotá wordt wereldwijd gezien als bijzonder levendig, divers en sociaal geladen. Graffiti is er méér dan loutere decoratie. Artiesten spreken zich met hun werk uit tegen de stad, en tegen de macht.
Bogotá draagt de sporen van haar complexe geschiedenis zichtbaar op de huid. Eeuwen van kolonisatie, ongelijkheid en conflict hebben littekens nagelaten, maar ook een uitzonderlijke creativiteit losgemaakt. De grootstedelijke graffitiscène is rauw, politiek, creatief en diep verweven met de sociale gebeurtenissen van de stad. En eigenlijk met die van het hele land.
Jarenlang voerde de overheid nochtans een streng repressief beleid tegen graffiti, maar de dood van de jonge graffitikunstenaar Diego Felipe Becerra in 2011 betekende een kantelpunt. De daaropvolgende publieke verontwaardiging dwong de autoriteiten tot een beleidswijziging, waarna graffiti met tegenzin gedoogd werd als legitieme kunstvorm en expressiemiddel.
Wie door Bogotá’s straten dwaalt, ervaart de stad als levend lichaam. Een lichaam dat uitnodigt en wegduwt, slaat en zalft. Soms zacht en verfijnd, maar vaker zo brutaal als een meid van de straat op een zomeravond. Achter elke hoek schuilt een idee. Tot op de stoepranden slaat Bogotá je met haar herinneringen in het gezicht.
‘Ze zijn ons aan het vermoorden’, leest de tag. Het getal 6402 verwijst naar het officiële aantal zogenaamde “valse positieven”. Dat zijn burgers die werden vermoord door het Colombiaanse leger, maar die werden voorgesteld alsof ze tot de guerrilla behoorden. De praktijk was schering en inslag tijdens de ambtstermijn van Álvaro Uribe (2002- 2010).
© Arne Gillis
In november 2019 werd de student Dilan Cruz (18 jaar) tijdens een manifestatie vermoord door de antioproerpolitie. Op het kruispunt waar hij werd doodgeschoten, verrees tussen de straatverkopers al snel een geïmproviseerd graf. De staken vertegenwoordigen ook andere studenten die tijdens dezelfde protesten werden gedood. Zoals Dubán Barros (17 jaar), die na zijn verdwijning vermoord werd teruggevonden. ‘De strijd gaat voort’, en ‘Dilan Cruz leeft’, lezen de tags.
© Arne Gillis
‘Kunst zwijgt niet’, leest de tekening.
© Arne Gillis
‘Uribe gevangen’, staat er nog steeds, na een poging van het stadsbestuur om de tag te overschilderen. Álvaro Uribe was president tussen 2002 en 2010, en voerde een gecontesteerd beleid van “democratische veiligheid”, waarin de veiligheidssituatie aanzienlijk verbeterde, evenwel ten koste van een ongeziene terugval in burgerrechten. Het bekendste schandaal betrof de “valse positieven”, waarbij burgers werden vermoord door het leger en nadien werden voorgesteld als leden van de guerrilla.
© Arne Gillis
Volgens tags op sociale media is Bogotá, naast São Paulo, ’s werelds graffitihoofdstad. Geen plekje wordt onbenut gelaten. Boven de tags staat een oproep tot opsporing van een vermeende verkrachter.
© Arne Gillis
‘Wij hebben dit territorium gebaard’, is de tag boven de tekening.
© Arne Gillis
Calle 26 in centrum Bogotá. ‘Narcoestado’, verwijst naar de vermeende status van Colombia als land waarin de drugsmaffia aan het roer staat.
© Arne Gillis
Drie van de vele duizenden gezichten van Bogotá.
© Arne Gillis
Stencils die worden gebruikt bij de graffitikunst.
© Arne Gillis
Deze reportage werd gemaakt voor de MO*special over artistieke vrijheid en democratie.
Vind je dit artikel waardevol? Word dan proMO* voor slechts 4,60 euro per maand en help ons dit journalistieke project mogelijk maken, zonder betaalmuur, voor iedereen. Als proMO* ontvang je het magazine in je brievenbus én geniet je tal van andere voordelen.
:format(png))